X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل

kurdistan HSE

سایت تخصصی ایمنی، بهداشت صنعتی و سیستم های مدیریتی

واژنامه اصطلاحات زیست محیطی

درج در ادامه مطلب

رحیمواژه نامه اصطلاحات زیست محیطیبهوندپور


 پسماند کشاورزی: عبارت است از مواد زائدی که از کشت و زرع یا فعل و انفعالات دامی به جای  می ماند از قبیل کود حیوانی و  مواد بجا مانده از درو.

آلودگی هوا : عبارت است از ترکیب شدن جو با آلاینده هایی نظیر گازهایی که از کارخانه های  تولیدی، ساختمانی، نیروگاه ها و وسائط نقلیه انتشار می یابد و برای سلامتی انسان و بهداشت محیط زیست زیان آور است.

معیارهای کیفیت هوا :عبارت است از حدود قانونی که توسط دولت ایالات متحده برای تعیین حداکثر میزان قابل قبول آلودگی ها یا آلاینده ها در جو مشخص شده است.

 شورای قطب شمال: عبارت است از شورایی که در سال 1996 در اوتاوا تشکیل شد و آن هیئتی بلند پایه است که برای حفاظت از محیط زیست قطب شمال و برای بهبود رفاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مردم قسمت شمالی ایجاد شده است. اعضای این شورا را کشور های کانادا، دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ، فدراسیون روسیه، سوئد و ایالات متحده تشکیل می دهند.

جو(آتمسفر) :عبارت است از کلیه لایه های گازهایی که کرۀ زمین را احاطه کرده اند و آن را در مقابل تشعشعات خور شیدی محافظت می کنند و کمک می کنند تا شرایط حفظ  حیات به وجود آید. نیتروژن، اکسیژن، دی اکسید کربن و بخار آب از جمله گازهایی هستند که در جو وجود دارد.

برنامه راهبردی بالی برای پشتیبانی فن آوری و ایجاد ظرفیت (The Bali Strategic Plan for Technology Support and Capacity Building)،: که در چهارم دسامبر 2004 در بالی اندونزی با این هدف به تصویب رسید که از فن آوری مربوط به محیط زیست حمایت کرده و برای مدیریت مؤثر زیست محیطی در کشورهای در حال توسعه و کشورهایی که اقتصادشان در مرحله انتقالی است ایجاد ظرفیت کند.

فرمان قانونی برلین (The Berlin Mandate) :عبارت است از "تصمیم طرف های ذی نفع" که در اوّلین نشست کنفرانس طرف های ذینفع کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیم (COP-1) گرفته شد تا روشی را قبل از سال  2000برای تقویت تعهدات کشورهای صنعتی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای از طریق تدوین یک پروتکل و یا هر وسیله قانونی دیگراتخاذ کند.

زیست تجزیه پذیر: به توانایی تجزیه یک ماده در طول زمان  و در اثر مجاورت با خورشید، باد، آب و موجودات زنده میکروسکوبی اطلاق می شود. بسیاری از محصولاتی که از گیاهان و حیوانات به دست می آید -- مانند کاغذ، پارچه و غذا -- تجزیه های زیستی هستند.

تنوع زیستی: به تنوع موجودات زنده از تک سلولی ها تا اشکال پیچده تر حیات، در بوم سامانه هایی که در آن به صورت طبیعی زندگی می کنند اطلاق می شود.

سوخت بیولوژیکی: عبارت است از هر گونه سوخت مایع، جامد یا گاز که تمام یا بخشی از آن از پالایش مواد بیولوژیکی پایدار، معمولا گیاهان، به دست می آید. پاره ای از سوخت های بیولوژیکی مانند اتانول، از پالایش گیاهانی که به مصرف غذایی می رسند مانند ذرت، به دست می آیند اما فن آوری هایی در شرف تکوین است تا از گیاهان غیر خوراکی و همچنین باقیمانده گیاهانی که به مصرف غذایی می رسند استفاده شود.

زیست انباشت (Biomass): عبارت است از مواد آلی موجود در گیاهان و حیوانات که می توان از آنها در تهیه سوخت بیولوژیکی استفاده کرد.

زیست درمانی :عبارت است ازاستفاده از موجودات زنده مانند باکتری ها برای زدودن مواد آلاینده در آب و زمین.

بیوسفر (زیست کره) :که تمام مناطق کره زمین -- زمین، هوا و آب – را که مایۀ زندگی است، در بر می گیرد.

بیوتا (زیاگان /Biota): به تمامی گیاهان و حیوانات زنده ای که در ناحیه ای مشخص زندگی می کنند، اطلاق می شود.

ضبط کربن (Carbon sequestration):عبارت است از روشی که انتشارات گازهای گلخانه ای را کاهش می دهد و این کار از طریق جذب دی اکسید کربن در جایی که این گاز تولید می شود و انباشت آن در زیر زمین برای دهها سال و یا حتی قرن ها  انجام می شود.

کلروفلوئوروکربن ها (CFCs) :گروهی از مواد شیمیایی هستند -- که زمانی استفاده از آن ها به عنوان ماده سردکننده، ماده اطفای حریق و ماده مولد فشار در افشانه ها راجج بود -- و سبب  سوراخ شدن لایه حفاظتی ازن در جو فوقانی کره زمین شد. به دنبال توافق نامه ای که در سال 1987 به امضاء رسید و به عنوان "پروتکل مونترال" معروف است، استفاده از بسیاری از سی اف سی ها منع شده است.

لامپ های فلورسنت کم: مصرف (CFLs)  لامپ هایی هستند که از انرژی به مراتب کم تری استفاده می کنند و 10 برابر بیش تر از لامپ های رشته ای معمول عمر می کنند.

کنوانسیون سایتس (CITES): (کنوانسیون تجارت بین الملی گونه های در معرض خطر جانوران و گیاهان وحشی) عبارت است از توافق نامه ای بین الملی که در سال 1973 به تصویب رسید و بر اساس آن تجارت حیوانات و گیاهان وحشی و هر محصولی که از آنان به دست می آید، محدود می شود تا تضمین شود که یک چنین تجارتی بقای این موجودات را به خطر نمی اندازد.  

جنگل زدایی (Clear cutting) :عبارت است از قطع درختان مناطق وسیع جنگلی برای مقاصد کشاورزی و یا عمرانی؛ عملی که سبب از میان رفتن زیستگاه ها می شود، گیاهان و جانوران را از میان می برد و منجر به فرسایش زمین، جاری شدن سیل و ته نشینی جویبار ها و دریاچه ها می شود.

تغییر اقلیمی که "گرمایش جهان" نیز نامیده می شود، عبارت است از تغییرات تدریجی و بلند مدت در نقشه های مربوط به آب و هوا در مقیاس کل کره زمین. دانشمندان معتقدند که فعالیت های انسان تغییرات آب و ها را تحت تأثیر قرار می دهد و سبب شتاب دادن به سرعت این تغییرات می شود.

حفاظت از منابع طبیعی: عبارت است از حفظ و تجدید منابع طبیعی از طریق مدیریت صحیح این منابع برای استفاده نسل های آینده.

بوم شناسی: عبارت است از مطالعه زیست بوم ها برای بررسی چگونگی ارتباط میان موجودات زنده و ارتباط  آن ها با محیط اطراف.

زیست بوم: ها به کنش متقابل میان گیاهان و حیوانات با یکدیگر و با محیط فیزیکی که در آن قرار گرفته اند، اطلاق می شود. زیست بوم ها می تواند به همان کوچکی موجودات زنده ای که زیر تخته سنگ ها زندگی می کنند باشد و یا مناطق جغرافیایی بزرگ تری را در بر گیرد.

معیارهای انتشار: عبارت است از حدود قانونی که دولت ایالات متحده آمریکا برای آلاینده هایی که منابعی نظیر خودرو ها یا کارخانه های صنعتی در فضا تولید می کنند تعیین کرده است.

گونه های در معرض خطر :عبارت است از انواع حیوانات و گیاهانی که در معرض خطر انقراض قرار دارند.

قانون گونه های در معرض خطر (Endangered Species Act) :عبارت است از قانون فدرال ایالات متحده آمریکا که در سال 1973 به تصویب رسید و از گونه های در معرض خطر (که احتمال داده می شود نسل آن ها در آینده ای قابل پیش بی?ی منقرض شود) و گونه های تهدید شده (که احتمال داده می شود نسل آن ها در آینده ای قابل پش بینی در معرض خطر قرار گیرد) هم از طریق حفاظت از زیستگاه ها و هم خود این گیاهان و حیوانات محافظت می کند.

فرسایش: عبارت است از افت خاک و سایش تخته سنگ ها به ویژه در اثر باد و آب. فعالیت های کشاورزی، تسطیح زمین برای ساخت واحد های مسکونی و تجاری، و جاده سازی می تواند روند فرسایش را تسریع بخشد.

سوخت های فسیلی: که زغال، نفت و گاز طبیعی را شامل می شود، منابع تجدید نابذیری از انرژی هستند که از هیدروکربور هایی که در اثر فسیل شدن باقیمانده گیاهان و حیوانات در اثر فشار های وارده و فعل و انفعالات کره زمین در طول میلیون ها سال تشکیل شده است به دست می آیند.

انرژی حرارتی زمین (Geothermal energy) :عبارت است از انرژی که از حرارت طبیعی و منابع آبی درون زمین مانند آتشفشان ها و چشمه های آب گرم به وجود می آید.

گرمایش جهان،: واژه ای است که اغلب به طور مترادف با عبارت تغییر آب و هوا استفاده می شود (رجوع شود به مطلب بالا) و به تغییرات تدریجی در نقشه های هوای جهان که توسط پژوهشگران رصد می شود، اطلاق می گردد و گویای این واقعیت است که میانگین درجه حرارت کره زمین در حال افزایش است.

تأثیر گازهای گلخانه ای: چگونگی افزایش درجه حرارت کره زمین را تشریح می کند که این افزایش به دلیل انباشت گازهای معینی در جو از قبیل بخار آب، دی اکسید کربن، اکسید نیتروژن و متان که سبب جذب انرژی خورشیدی می شود و از جدا شدن حرارت آن به داخل فضا جلوگیری می کند، ایجاد می شود.

گازهای گلخانه ای،: شامل بخار آب، دی اکسید کربن، اکسید نیتروژن، ازن و متان است که در اثر برخی از فعالیت های انسان در مقادیر زیاد رها می شود و بسیاری بر این عقیده اند که به روند گرمایش جهان کمک می کند.

غلظت گازهای گلخانه ای :که مقیاسی است برای اندازه گیری گازهایی که از هر پوند محصول تولید شده منتشر می شود.

آب های زمینی :عبارت است از منابع موجود آب آشامیدنی که در زیر سطح کره زمین پیدا شده و از طریق حفاری یا لوله کشی چشمه های زیر زمینی در دسترس قرار گرفته است. آفت کش ها، فاضلاب ها، پسماند های صنعتی و جاری شدن ضایعات کشاورزی می تواند سبب آلودگی آب های زمینی شود.

هیدروکربور :عبارت است از یک ترکیب شیمیایی آلی متشکل از هیدروژن و اتم های کربن.پیمان کیوتو اصلاحیه ای الحاقی به کنوانسیون ساختاری سازمان ملل در باره تغییرات اقلیمی (UNFCCC) است. کشورهایی که این پیمان را امضا کردند مسئولیت کاهش انتشار دی اکسید کربن و پنج نوع گاز گلخانه ای دیگر را به عهده گرفتند و تعهد کردند در صورت نگهداری میزان کنونی این گازها و یا افزایش انتشار آن ها که به گرمایش جهانی ارتباط داده شده است، مسئله را جبران کنند.

اصلاحیه های 1981 برای قانون لیسی (The Lacey Act Amendments of 1981) :که یکی از قوانین ایالات متحده است که واردات، صادرات، حمل و نقل، خرید و فروش ماهی، نگهداری و یا مالکیت حیوانات و گیاهان وحشی را که مخالف با قوانین فدرال، ایالتی و یا قبیله ای است منع کرده است. تجارت میان ایالت ها یا تجارت خارجی ماهی و حیوانات و گیاهان وحشی که نگهداری و مالکیت آن ها بر خلاف قوانین دیگر ملل است نیز عملی خلاف قانون است.

پیمان مونترال در مورد موادی که سبب تخریب لایه ازن می شود (The Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer)،: پیمانی بین الملی است که ایالات متحده نیز یکی از اعضای آن است و در سال 1987 خواستار توقف تدریجی تولید و مصرف ترکیباتی شد که سبب تخریب لایه ازن در فضا می شود -- این ترکیبات عبارتند از کلروفلوئوروکربن ها (CFCs)، هالون ها، تتراکلرید کربن و متیل کلروفرم. این برنامه در سال 2000 در مورد اکثر مواد فهرست شده انجام شد و در سال 2004 در مورد متیل کلروفرم بمورد اجرا گذاشته شد.

لایۀ ازن: ترکیبی شیمیایی است که از سه اتم اکسیژن تشکیل شده است. در سطح زمین، ازن آلاینده ای است که موجب تحریک دستگاه تنفسی می شود. در استراتوسفر، ازن لایه ای حفاظتی است که کره زمین را در برابر اشعه زیانبار ماوراء بنفش محافظت می کند.آفت کش ماده ای است که  در کارخانه تولید می شود و یا به طور طبیعی وجود دارد و از آن برای از بین بردن و یا راندن موجودات زنده ای که به محصولات صدمه می زنند و یا سبب انتشار بیماری می شوند در فضای باز، برای حفاظت از محصولات، در تأسیسات ذخیره سازی و در منازل بکار برده می شود. بعضی از آفت کش ها می توانند برای گونه های غیر حشره ای سمی باشند و در خاک و آب دوام بیاورند.

آلودگی: عبارت است از آغشته شدن هوا، زمین و آب به موادی که تشکیل دهنده زیست بوم هستند؛ سلامت انسان، حیوان و یا گیاه را به خطر می اندازند و یا به طور نامطلوب استفاده از منابع طبیعی را تحت تأثیر قرار می دهند. جنگل های بارانی عبارتند از جنگل های مناطق استوایی و نیمه استوایی که با برگ های انبوه پوشیده شده و به طور متوسط به حدود 2000 میلیمتر باران در سال نیازمند اند. جنگل های مناطق حاره مقادیر قابل توجهی از دی اکسید کربن را به خود جذب می کنند و در صد بالایی از نمونه های گیاهی و حیوانی جهان را در خود جای می دهند.

بازیافت (Recycling): عبارت است ازجمع آوری مواد زایدی که قابل استفاده مجدد هستند و عمل آوری دوباره آن ها برای تولید محصولی جدید. شیشه، فلزات، کاغذ و پلاستیک مانند مصالح ساختمانی که سالم از کار بیرون آورده شده باشند، قابل بازیافت اند.

انرژی تجدید پذیر (Renewable energy) :به منابعی از سوخت و نیرو که پایدار هستند، اطلاق می شود مانند حرارت زمین، زیست انباشت، باد و خورشید.مه دود (Smog) عبارت است از ابری از آلاینده های هوا -- گرد و غبار، دود گازهایی که کارخانجات و اگزوز وسایل نقلیه تولید می کنند -- و معمولاً بر روی مناطق شهری متمرکز است. مه دود می تواند سبب بروز یا تسریع ناراحتی های دستگاه تنفسی شود. اجزاء شیمیایی تشکیل دهنده مه دود عبارتند از ازن، دی اکسید سولفور، دی اکسید نیتروژن و منو اکسید کربن.

آب های سطحی: به محیط های بازی که آب در آن جریان دارد، اطلاق می شود مانند رودخانه ها، دریاچه ها، دریاچه های پشت سد ، تالاب ها، جویبار ها، دریا ها، مصب رودخانه ها، زمین های باتلاقی، چشمه ها و چاه ها.کشاورزی پایدار به روش های از کشت و زرع اطلاق می شود که از محیط زیست با حداقل آسیب رسانی به خاک، منابع آبی، زیستگاه گونه ها و سایر منابع طبیعی محافظت می کنند. کشت و زرع بدون شخم زنی، کشت تناوبی و جلوگیری از جاری شدن و یا نشت کود ها و آفت کش ها نمونه هایی از این نوع کشاورزی است.

زمین های باتلاقی: به زمین هایی اطلاق می شود که از آب انباشته شده است و یا اغلب سیلاب در آن جاری است نظیر باتلاق ها، مرداب ها، دلتا ها و مناطق ساحلی که از گیاهان و جانورانی که به ویژه با محیط های داخل آب خو گرفته اند محافظت می کنند. باتلاق ها همچنین آب را پالایش کرده و باران اضافی را جذب می کنند.

پناهگاه حیات وحش (Wildlife refuge): عبارت است از منطقه ای از خشکی یا ساحل دریا که به صورت قانونی برای محافظت از حیوانات و گیاهان وحشی در نظر گرفته شده است.

منبع: وبلاگ HSE

تاریخ ارسال: دوشنبه 16 دی‌ماه سال 1387 ساعت 10:56 | نویسنده: امیر زارعی | چاپ مطلب
نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد